Op Zweedse kersttafels zijn weinig dingen zo iconisch als de ronde kaas, verpakt in rode wax. Deze klassieke kerstkaas – traditioneel Edam – is een symbool van het seizoen geworden. Maar hoe heeft hij zijn plaats gekregen tijdens de feestdagen, en waarom is hij bedekt met rode wax?
Een kaas met een lange geschiedenis
Edammer kaas is afkomstig uit Nederland, waar hij al sinds de 15e eeuw wordt geproduceerd. De stevige textuur, milde smaak en uitstekende houdbaarheid maakten hem ideaal voor handel en lang transport. Vóór moderne koeling was Edam een praktische keuze voor winteropslag en lange reizen.
Toen de kaas Zweden bereikte, werd hij al snel geassocieerd met Kerstmis. Zijn ronde vorm voegde een decoratief element toe aan de feestelijke tafel, en zijn milde, nootachtige smaak sprak zowel kinderen als volwassenen aan.
Waarom de kerstkaas bedekt is met rode wax
De rode waxlaag is meer dan een visuele traditie. Het dient verschillende praktische en historische doelen.
Beschermt tegen uitdroging
De wax vormt een barrière die de kaas vochtig en vers houdt. Dit was vooral belangrijk in vroegere tijden toen voedsel werd opgeslagen in voorraadkasten en koele kelders.
Verlengt de houdbaarheid
Door zuurstof en bacteriën buiten te houden, verlengt de wax de houdbaarheid van de kaas aanzienlijk. Hierdoor konden Zweedse huishoudens de kaas ruim voor Kerstmis kopen.
Een historische exportmarkering
De rode kleur is afkomstig van Nederlandse exportpraktijken. Rode wax maakte Edam gemakkelijk te onderscheiden van andere kazen en verbeterde zijn visuele aantrekkingskracht op buitenlandse markten. Na verloop van tijd werd de rode wax een kenmerkende eigenschap.
Een gevoel van feestelijkheid
De levendige rode buitenkant gaf de kaas een feestelijke uitstraling. Op de kersttafel werd de ronde rode vorm een symbool van iets speciaals dat gereserveerd was voor de feestdagen.
Een traditie die blijft bestaan
In veel landen is Edam een alledaagse kaas. In Zweden heeft hij echter een speciale plaats als de typische kerstkaas. Zijn ronde vorm, rode wax en milde smaak maken hem tot een nostalgisch en geliefd onderdeel van de feestmaaltijd.
Heel geserveerd en aan tafel gesneden naast knäckebröd, kerstham en mosterd, blijft het een vertrouwd en geruststellend detail van de Scandinavische kersttradities.
