Vergeet Bordeaux, Toscane en Napa even. Hoog in de Andes, op hoogtes waar veel reizigers de ijle lucht beginnen op te merken, schieten enkele van 's werelds meest kenmerkende wijngaarden wortel. Bolivia blijft een kleine speler op de internationale wijnscène, maar de combinatie van extreme hoogte, oude wijnstokken en een nieuwe generatie ambitieuze producenten maakt het een van 's werelds meest onverwachte en ondergewaardeerde wijnbestemmingen.
Wanneer de meeste mensen aan Bolivia denken, komen de Salar de Uyuni, La Paz en de indrukwekkende Andes waarschijnlijk als eerste in hen op. Wijn staat meestal veel lager op het lijstje.
En misschien is dat precies wat Bolivia zo fascinerend maakt.
Terwijl buurlanden Argentinië en Chili allang een internationale wijnidentiteit hebben opgebouwd rond druiven als Malbec, Cabernet Sauvignon en Carmenère, heeft Bolivia zich grotendeels buiten de schijnwerpers ontwikkeld. Er is geen enorme exportindustrie en Boliviaanse flessen zijn in veel internationale markten nog steeds moeilijk te vinden.
Maar dat betekent niet dat de wijncultuur van Bolivia nieuw is.
Integendeel.
Wijnstokken worden al sinds het einde van de 16e eeuw verbouwd in wat nu Bolivia is. De wijnbouw in de regio Tarija gaat terug tot de jaren 1580, voordat deze zich uitbreidde naar andere gebieden, waaronder Cinti en Potosí.
Het verschil is dat de bredere wijnwereld nu pas begint te ontdekken wat hier al eeuwenlang gaande is.
Wijnbouw dichter bij de hemel
Wat Bolivia onderscheidt van bijna elk ander wijnproducerend land is de hoogte.
In het zuiden van het land bevinden wijngaarden zich gewoonlijk tussen ongeveer 1.600 en 2.400 meter boven zeeniveau, waarbij sommige wijngaarden zelfs nog hogere hoogten bereiken.
Tarija, het centrum van de moderne Boliviaanse wijnindustrie, herbergt wijngaarden die beginnen op ongeveer 1.600 meter, terwijl delen van de Cinti-vallei op ruwweg 2.400 meter boven zeeniveau liggen.
Ter vergelijking: veel van de klassieke wijngaarden in Europa liggen slechts een paar honderd meter boven zeeniveau.
De omstandigheden zijn hier drastisch anders.
De lucht is ijler. De zonnestraling is intens. Dagen kunnen warm zijn, terwijl de temperatuur na zonsondergang snel daalt.
Dat verschil tussen dag- en nachttemperaturen speelt een belangrijke rol in hoe de druiven zich ontwikkelen. Sterke zonneschijn bevordert de rijping en de concentratie van smaken, terwijl koelere nachten de druiven helpen hun frisheid en zuren te behouden.
Het resultaat kan wijnen opleveren die rijp fruit en concentratie combineren met een opmerkelijke frisheid.
Dit is wijnbouw op de grens van wat mogelijk lijkt.
En Bolivia heeft die extreme omgeving omgevormd tot een deel van zijn identiteit.
Tarija – De wijnhoofdstad van Bolivia
Als Bolivia een van 's werelds meest onverwachte wijnlanden is, dan is Tarija de natuurlijke hoofdstad ervan.
De stad ligt in een vruchtbare vallei in het zuiden van Bolivia, niet ver van de grens met Argentinië. Wijngaarden strekken zich uit over het landschap tussen de omringende bergen.
Een groot deel van de professionele wijnproductie van het land is hier te vinden, met zowel gevestigde wijnhuizen als kleinere producenten die experimenteren met nieuwe technieken en stijlen.
De druivenrassen kunnen verrassend bekend in de oren klinken.
Cabernet Sauvignon, Syrah, Tannat, Barbera, Riesling en verschillende aromatische witte variëteiten worden in de hele regio verbouwd. Muscat van Alexandrië, lokaal bekend als Moscatel de Alejandría, speelt ook een bijzonder belangrijke rol in Bolivia.
Het zijn dus niet noodzakelijkerwijs de druivenrassen zelf die Boliviaanse wijn ongebruikelijk maken.
Het is wat de hoogte ermee doet.
Een Cabernet Sauvignon die groeit in een wijngaard in de Andes op twee kilometer boven zeeniveau, ontwikkelt zich onder heel andere omstandigheden dan een Cabernet die groeit in Bordeaux of Napa Valley.
Voor wijnliefhebbers wordt Bolivia daarom een fascinerend experiment: bekende druivenrassen die een totaal andere geografische taal spreken.
Cinti – Waar wijnstokken in bomen klimmen
Tarija mag dan een groot deel van de moderne Boliviaanse wijnindustrie vertegenwoordigen.
Maar om te begrijpen wat het land echt uniek maakt, moet de reis worden voortgezet naar de Cinti-vallei.
Hier wordt het verhaal ouder – en aanzienlijk ongebruikelijker.
Tussen indrukwekkende rode bergen en smalle groene valleien worden wijnstokken op sommige plaatsen nog steeds verbouwd volgens een oude landbouwtraditie. In plaats van uitsluitend langs perfect geordende rijen te worden geleid, groeien sommige wijnstokken naast inheemse bomen en klimmen ze hoog in hun takken.
Het resultaat ziet er meer uit als een historische tuin dan als een moderne wijngaard.
Cinti herbergt ook uitzonderlijk oude wijnstokken, waaronder enkele niet-geënte stokken en historische Criolla-druivenrassen.
De wijncultuur van de vallei gaat terug tot de Spaanse koloniale periode, en de regio ontving in 2014 haar eigen beschermde herkomstbenaming, Denominación de Origen Valle de Cinti.
Tegenwoordig werken verschillende producenten aan het behoud van oude wijnstokken en lokaal genetisch materiaal, terwijl ze deze historische wijnen introduceren bij een nieuwe generatie drinkers.
Dit is wellicht waar de grootste kans voor Bolivia ligt.
Niet in het proberen te imiteren van Argentinië of Chili, maar in het produceren van wijnen die simpelweg nergens anders kunnen worden gereproduceerd.
Oude druiven vinden een nieuwe stem
Gedurende een groot deel van de moderne wijngeschiedenis domineerden zogenaamde internationale druivenrassen de wereldmarkt.
Cabernet Sauvignon, Chardonnay en Merlot werden over de hele wereld aangeplant, mede omdat consumenten de namen al herkenden.
Vandaag de dag beweegt de wijnwereld zich in een andere richting.
Oude druivenrassen, lokale tradities en wijnen met een sterk gevoel voor hun herkomst (terroir) worden steeds aantrekkelijker voor nieuwsgierige drinkers.
Plotseling bezit Bolivia precies datgene waar veel wijnliefhebbers naar op zoek zijn.
In Cinti blijven producenten werken met historische Criolla-variëteiten en oude aanplantingen van druiven zoals Moscatel de Alejandría. Verschillende wijnhuizen zijn ook actief bezig met het behoud van oude wijnstokken en het herontdekken van wijntradities die al eeuwenlang in de regio bestaan.
Het gaat niet langer alleen om het produceren van goede wijn.
Het gaat ook om het behoud van een stukje Zuid-Amerikaanse wijngeschiedenis.
En dan is er Singani
Het is bijna onmogelijk om over Boliviaanse wijngaarden te praten zonder Singani te noemen.
Dit aromatische druivendestillaat is diep verbonden met de Boliviaanse cultuur en wordt traditioneel gedestilleerd uit Moscatel de Alejandría.
Historisch gezien is een belangrijk deel van de Boliviaanse druivenproductie gebruikt voor Singani in plaats van voor tafelwijn.
Voor bezoekers betekent dit dat een reis door de Boliviaanse wijnstreken meer inhoudt dan alleen het proeven van rode en witte wijnen.
Twee verwante drinktradities bestaan naast elkaar.
Tijdens dezelfde reis kun je praten over oude wijnstokken, een Cabernet Sauvignon van grote hoogte proeven en een paar uur later een glas krijgen van Bolivia's meest kenmerkende druivendestillaat.
Het geeft de bestemming nog een extra laag individualiteit.
Een klein wijnland met een grote kans
Bolivia's grootste nadeel is misschien ook wel een van de grootste sterktes.
De productie blijft klein.
Internationaal is Bolivia nog steeds een niche-wijnland. De meeste consumenten hebben nog nooit een Boliviaanse wijn geproefd, en velen hebben waarschijnlijk nog nooit van Tarija of Cinti gehoord.
Dat betekent dat er nog geen vastomlijnd verwachtingspatroon is van hoe "Boliviaanse wijn" zou moeten smaken.
De producenten van het land hebben de kans om dat verhaal zelf te schrijven.
De internationale aandacht begint te groeien, met name rond de wijngaarden op extreme hoogte, de historische Criolla-druiven en de oude wijnstokken.
Dat betekent niet dat Bolivia op het punt staat om met Argentinië, Frankrijk of Italië te concurreren op het gebied van volume.
Dat hoeft ook niet.
De moderne wijnwereld heeft al genoeg grote producenten.
Waar er veel minder van zijn, zijn bestemmingen die nog steeds echt onontdekt aanvoelen.
Een wijnbestemming voor wie het voor de hand liggende al heeft gezien
Er zijn makkelijkere wijnreizen.
In Toscane liggen de wijnhuizen dicht bij elkaar en is de infrastructuur al decennia lang rond wijntoerisme ontwikkeld. Champagne geniet al eeuwen internationale erkenning. Napa heeft van het wijnhuisbezoek een hele industrie gemaakt.
Bolivia biedt iets anders.
Hier maakt het gevoel van ontdekking deel uit van de ervaring.
Reizen door de droge landschappen van de Andes en plotseling groene wijngaarden tussen de bergen vinden, kan bijna onwaarschijnlijk aanvoelen.
Ontdekken dat sommige van die wijngaarden al eeuwenlang bestaan, maakt het contrast nog buitengewoner.
Bolivia heeft misschien niet een van 's werelds beroemdste wijnregio's.
Maar het heeft wel een van de meest fascinerende.
Voor de nieuwsgierige wijnliefhebber kan dat veel spannender zijn.
Waarom Bolivia opkomt als een essentiële wijnbestemming
Voor reizigers die op zoek zijn naar ondergewaardeerde wijnbestemmingen, wijnen van grote hoogte en unieke wijnregio's in Zuid-Amerika, verdient Bolivia een plaats bovenaan de lijst. De wijnproductie van het land combineert extreme hoogtes, historische Criolla-druivenrassen, oude wijnstokken en kenmerkende regio's zoals Tarija en de Cinti-vallei. Terwijl de interesse in authentieke, terroir-gedreven wijnen blijft groeien, biedt Boliviaanse wijn iets dat steeds zeldzamer wordt in de wereldwijde wijnindustrie: een bestemming met eeuwen aan wijngeschiedenis die nog steeds echt onontdekt aanvoelt. Voor iedereen die een Zuid-Amerikaanse wijnreis plant voorbij Argentinië en Chili, is Bolivia misschien wel een van de meest opwindende plekken om als volgende te verkennen.
Drie Boliviaanse wijnregio's om te onthouden
Tarija is het centrum van de moderne wijnproductie in Bolivia en het natuurlijke startpunt voor iedereen die de wijnhuizen van het land wil ontdekken.
Cinti-vallei is de historische parel, bekend om extreme hoogtes, oude wijnstokken, Criolla-druiven en de spectaculaire traditie van wijnstokken die naast en in bomen groeien.
Samaipata, verder naar het noorden, is aanzienlijk kleiner maar maakt deel uit van de nieuwe generatie regio's die helpen het imago van Boliviaanse wijn te herdefiniëren.
Conclusie van Corkframes
Als de volgende grote ontdekking in de wijnwereld komt van een plek waar we nog niet moe van zijn om over te horen, dan heeft Bolivia een zeer sterke troef in handen.
Het heeft de hoogte, de geschiedenis, de oude wijnstokken en bovenal een eigen verhaal.
Dus de volgende keer dat iemand vraagt naar een wijnland buiten de gebruikelijke kaart, hoeft het antwoord niet per se Georgië, Engeland of Uruguay te zijn.
Kijk hoger.
Richting de Andes.
